"საერთაშორისო გამჭვირვალობა – საქართველო" კონკურენციისა და სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს ნავთობპროდუქტებისა და სურსათის ბაზრებზე ჩარევისა და შეფასებისკენ მოუწოდებს.
ამის შესახებ "საერთაშოსირო გამჭვირვალობა საქართველოს" უახლესი კვლევის "კონკურენციის პოლიტიკა საქართველოში" ანგარიშშია ნათქვამი, რომელშიც საქართველოში არსებული კონკურენციის ინსტიტუციური ჩარჩო და ნავთობპროდუქტებისა და სურსათის ბაზრებზე კონკურენციის თვალსაზრისით არსებული პრობლემებია გაანალიზებული.
კვლევა დღეს სასტუმრო "ქორთიარდ მარიოტში" "საერთაშორისო გამჭვირვალობა საქართველოს" აღმასრულებელმა დირექტორმა ეკა გიგაურმა, პროექტის მენეჯერმა ერეკლე ურუშაძემ და კვლევის ავტორმა ნათია კუტივაძემ წარმოადგინეს.
როგორც "საერთაშორისო გამჭვირვალობა საქართველოს" წარმომადგენლები აცხადებენ, საქართველოს ეკონომიკა ლიბერალიზაციის საკმაოდ მაღალი დონითა და ფორმალური ბარიერების სიმცირით ხასიათდება, მაგრამ მიუხედავად ამისა, ბაზრის ზოგიერთ სეგმენტს კონცენტრაციის მაღალი ხარისხი გააჩნია.
რაც შეეხება უშუალოდ კვლევის შედეგებს, ანგარიშის თანახმად, ფორმალური ბარიერების მიუხედავად, დღეისთვის ნავთობრპროდუქტების ბაზარზე ოლიგოპოლიური სტრუქტურაა ჩამოყალიბებული.
"ნავთობპროდუქტების ბაზარზე შეინიშნება, ერთის მხრივ, ბაზარზე მოქმედი კომპანიების რიცხვის შემცირების, მეორეს მხრივ კი ფასების ზრდის ტენდენცია. აღსანიშნავია, რომ ქართულ ბაზარზე საწვავის ფასების დინამიკას ერთგვარი ანომალია ახასიათებს. კერძოდ, საერთაშორისო ბაზრებზე პლატსის ფასების ზრდას ქართულ ბაზარზე საწვავის ფასის მატება მოსდევს. თუმცა პლატსის ფასების კლებისას, უმეტეს შემთხვევაში, საწვავის ფასის შემცირების ტენდენცია არ შეინიშნება. ასევე, ნავთობპროდუქტების ბაზარზე შეინიშნება პარალელიზმი როგორც სხვადასხვა კომპანიის მიერ დაწესებულ ფასებს შორის, ისე ამ ფასების ცვლილების დროს, რაც შეიძლება, ამ სუბიექტებს შორის კომერციული სტრატეგიის კოორდინირების მცდელობაზე მიუთითებდეს. ამასთან, იტალიის საბაჟო სამსახურისა და საქართევლოს შემოსავლების სამსახურის მიერ რეგისტრირებულ იმ მონაცემებს შორის, რომლებიც იტალიიდან საქართველოში საწვავის იმპორტს ეხება, მნიშვნელოვანი განსხვავებები არსებობს. მსგავს სურათს იძლევა ბულგარეთის საბაჟო სამსახური და საქართველოს შემოსავლების სამსახურის მონაცემების შედარებაც", - ნათქვამია ანგარიშში.
რაც შეეხება იმას, თუ რით შეიძლება, იყოს გამოწვეული საქართველოსა და სხვა ქვეყნების შემოსავლების სამსახურების მონაცემებს შორის არსებული განსხვავება, კვლევის ავტორები დასკვნის გაკეთებისგან ჯერჯერობით თავს იკავებენ.
"იტალიის საბაჟო სამსახურში ჩვენ განგვიცხადეს, რომ იტალიიდან ექსპორტირებული საწვავის საბოლოო დანიშულების ადგილად საქართველო იყო დარეგისტრირებული, მაგრამ თუ საწვავმა საქართველომდე ვერ მოაღწია, მაშინ ძნელად იდენტიფიცირებადია, სად წავიდა. საბოლოო დასკვნის გაკეთება ჯერჯერობით შეუძლებელია. აღნიშნულ განსხვავებაზე განმარტებები უშუალოდ ნავთობკომპანიებმა და საქართველოს ხელისუფლებამ უნდა გააკეთოს", - განაცხადა პროექტის მენეჯერმა ერეკლე ურუშაძემ.
ამასთან, რაც შეეხება კვლევის მეორე - საკვები პროდუქტების ბაზარს, "საერთაშორისო გამჭვირვალობა საქართველოს" წარმომადგენლები რძის პროდუქტების ბაზარზე არსებულ პროდუქტებს შორის პროდუქციის ფალსიფიკაციასა და ეტიკეტირების დარღვევას გამოყოფენ, ხორცპროდუქტების ბაზარზე კი, ძირითადად, პროდუქციის უვნებლობის პრობლემა გამოიყოფა.
მათი თქმით, პრობლემაა ასევე ხორცპროდუქტებში. საკვები დანამატების გამოყენება და მათზე კონტროლის სისტემის არარსებობა და ასევე ქართულ ბაზარზე რძის პროდუქტებისა და ხორცპროდუქტების ფასების ზრდის მკვეთრად გამოხატული დინამიკა.
ამასთან, "საერთაშორისო გამჭვირვალობა საქართველოს" მიაჩნია, რომ საქართველოსა და ევროკავშირის ბაზრების თავსებადობის გაზრდის მიზნით მოხდეს კანონმდებლობის დახვეწა, რათა ბაზრის რეგულირება უფრო ეფექტური იყოს.
ასევე საჭიროა, კონკურენციისა და სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოსა და ბიზნესის სხვადასხვა სექტორში მოქმედი დამოუკიდებელი მარეგულირებელი ორგანოების ფუნქციების ეფექტიანი გამიჯნვა.
"რეალურად საჭიროა, კონკურენტული ბაზრის ჩამოყალიბების მიზნით, ნავთობპროდუქტებისა და სურსათის ბაზრებზე კონკურენციის მარეგულირებელი ორგანოს - კონკურენციისა და სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს ჩარევა, კონკურენტული გარემოს შეფასება და მოკვლევის დაწყება, არიან თუ არა მოცემულ ბაზარზე მოქმედი კომპანიები კონკურენციის მიღმა", - ნათქვამია სარეკომენდაციო ჩანართში.
