მიმდინარე წლის 29 ივნისს ქართულმა მხარემ საქართველოს მიერ კონტროლირებად სოფელ ზარდიაანთკარში პოლიციის საგუშაგო სოფლის დასაწყისიდან შუაგულისკენ გადაიტანა და განაცხადა, რომ ეს სოფელში დაბრუნების მსურველი ქართველების უსაფრთხოების უზრუნველყოფის მიზნით გაკეთდა. თუმცა აღნიშნული განმარტება ე.წ. სამხრეთ ოსეთის დე ფაქტო ხელისუფლებისთვის საკმარისი არ აღმოჩნდა. როგორც ცხინვალი ამტკიცებს, "სოფლის ოსი ეროვნების მოსახლეობამ, რომლებსაც 1991-1992 წლებში ქართული პოლიციის ქმედებები კარგად ახსოვთ, სოფელი დატოვა და დახმარებისთვის სამხრეთ ოსეთის ხელისუფლებას მიმართა". აღნიშნულთან დაკავშირებით ინციდენტების პრევენციისა და მათზე რეაგირების მექანიზმის ფარგლებში 1 ივლისს საგანგებო სხდომა გაიმართა.
კიდევ ერთი რიგგარეშე სხდომა დღეს უკვე სოფელ ზარდიაანთკარში გაიმართა, რომელთან დაკავშირებითაც ოსური სააგენტო "რესი" ოსური დელეგაციის ხელმძღვანელს ხოხ გაგლოევს ესაუბრა.
- დღევანდელმა შეხვედრამ ვერანაირი სერიოზული შედეგი ვერ მოიტანა. ოსური მხარის მთავარ პირობად საგუშაგოს ძველ ადგილზე გადატანის მოთხოვნა რჩება, თუმცა ქართული მხარე ამაზე ჯერჯერობით არ მოდის. მათ საუბარი დიალოგის სიბრტყეში გადაიყვანეს და სოფლის ოსი ეროვნების მოქალაქეებს უსაფრთხოების გარანტიებს დაჰპირდნენ. ჩვენ, ჩვენის მხრივ, აღვნიშნეთ, რომ მსგავსი გარანტიების წარმოდგენისთვის საქართველოს დრო აქამდეც ჰქონდა. მსგავსი დაპირებები ჩვენ პირველ საგანგებო შეხვედრაზეც მოვისმინეთ, თუმცა ჯერჯერობით არანაირი შედეგი და წინსვლა არ არის.
- ქართველი პოლიციელები ამ სოფლის ოსი ეროვნების მოსახლეობას რაიმე თვალსაზრისით ავისწროებენ?
- არა, ამ ადამიანებს არავინ არაფერს უშავებს.
- მაშინ, ამ შემთხვევაში, რისი ეშინიათ მათ?
- საქმე იმაშია, რომ სწორედ ამ მოსახლეობამ გამოსცადა საკუთარ თავზე 1991-1992 წლებში ქართული აგრესიის ყველა საშინელება. ბევრი როგორღაც გადარჩა, სხვებს კი ახლობლები თვალწინ მოუკლეს. ეს ის ხალხია, რომლებმაც ბევრი გადაიტანა. ისინი ამბობენ, რომ არ შეუძლიათ, იცხოვრონ იქ, სადაც სოფლის შუაგულში ქართული პოლიციის საგუშაგოა. უბრალო გლეხებისთვის ეს შეიარაღებული ქართველები არიან ფორმაში. ეს მათ აშინებთ და 1991-1992 წლების რთულ დღეებს ახსენებთ.
- ადრე ქართულმა მხარემ საგუშაგოს სოფლის თავიდან გადატანა იმ ადამიანების უსაფრთხოების უზრუნველყოფით ახსნა, რომლებსაც სოფელში დაბრუნება სურთ. ვინმე დაბრუნდა?
- ამ დროისთვის, როგორც ჩვენთვის ცნობილია, არავინ დაბრუნებულა. ეს არის საქართველოს შიდა ტერიტორია და ჩვენ არ შეგვიძლია, გავლენის მოხდენა იმაზე, რაც იქ ხდება. ჩვენ აღვნიშნავთ, რომ ადგილი ჰქონდა ქმედებას, რომლის შედეგად, ოსი ეროვნების მოქალაქეებმა ამ სოფელში საცხოვრებელი სახლები მასობრივად დატოვეს და სამხრეთ ოსეთის ხელისუფლებას დახმარების თხოვნით მიმართეს.
- ეს ადამიანები საკუთარ სახლებში დაბრუნდნენ?
- არა, ისინი ჯერჯერობით სამხრეთ ოსეთში ნათესავებთან ცხოვრობენ.
- რით დასრულდა დღევანდელი შეხვედრა?
- დასასრულს ნათქვამი იქნა, რომ ქართული მხარე სოფლის იმ მოსახლეობის შეხვედრის ორგანიზებას მოახდენს, რომლებმაც სოფელი დატოვეს და რომელთაც დაბრუნება სურთ. შეხვედრა, მათი თქმით, ჰუმანიტარული ხასიათის იქნება. ჩვენ ჩვენის მხრივ, აღნიშნეთ, რომ ეს არის საქართველოს შიდა საქმე, მაგრამ არსებობს პრობლემა, რომელიც უნდა გადაწყდეს. ვნახოთ, მიგვიყვანს თუ არა ასეთი გადაწყვეტა დადებით შედეგამდე.
- როდის იგეგმება შეხვედრის გამართვა?
- კონკრეტული თარიღი განსაზღვრული არ ყოფილა, თუმცა იმის გათვალისწინებით, რომ ინციდენტების პრევენციისა და მათზე რეაგირების მექანიზმის ფარგლებში მორიგი შეხვედრა 26 ივლისს უნდა გაიმართოს და ქართულმა მხარემ მასზე უკვე რაღაც შედეგები უნდა წარმოადგინოს, უნდა ვივარაუდოთ, რომ მოსახლეობის შეხვედრა ამ თარიღამდე უნდა გაიმართოს.
- რას ამბობენ შექმნილ სიტუაციასთან დაკავშირებით საერთაშორისო ორგანიზაციები, რომელთა მონაწილეობითაც აღნიშნული შეხვედრები ტარდება?
- პირველ შეხვედრაზე ჩვენ აღვნიშნეთ, რომ აღნიშნული ინციდენტი ევროკავშირის საერთაშორისო დამკვირვებლების პასუხისმგებლობის ზონაში მოხდა. უნდა ვივარაუდოთ, რომ საკითხი მათ მიერ საკმარისად შესწავლილი არ იყო და ასეთი შედეგები ამიტომ მოჰყვა.
- ვალდებული არიან თუ არა დამკვირვებლები ოსურ მხარეს საგუშაგოს გადაადგილების შესახებ აცნობონ იმის გათვალისწინებით, რომ ზარდიაანთკარი მათი პასუხისმგებლობის ზონაში მდებარეობს? დავუშვათ, "ცხელი
ხაზის" დახმარებით...
- ასეც არ არის. ისინი მოსაზღვრე რაიონებში არსებულ სიტუაციას აკვირდებიან. უნდა გავიგოთ, რომ შესაძლოა, მათ შეტყობინებაც ვერ მოასწრეს, რამდენადაც ადამიანებმა ჩვენ ძალიან სწრაფად მოგვმართეს. რაც შეეხება "ცხელ ხაზს", ეს ცალკეული რთული ტექნიკური სისტემა არ არის, ეს არის უბრალოდ ტელეფონი, რომლითაც მხარეები ერთმანეთს ინფორმაციას მაქსიმალურად სწრაფად აწვდიან.
- აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით დიალოგი შემდეგ შეხვედრაზეც გაგრძელდება?
- დიახ. თუმცა მინდა, აღვნიშნო, რომ ჩვენ ქართული "მშვიდობის პოლიტიკის" გასაოცარი შედეგების მოწმეები ვართ იმიტომ, რომ 1 ივლისის შეხვედრაზე აღნიშნული იქნა, რომ ქართული საგუშაგოს გადატანა მიმართული იყო ამ სოფლის უსაფრთხოების უზრუნველყოფისკენ და რომ ოსებმა და ქართველებმა მშვიდობიანად უნდა იცხოვრონ. თუმცა პრაქტიკაში ჩვენ ვხედავთ, რომ ოსებსა და ქართველებს შორის მშვიდობას ქართული პოლიტიკის რეალიზაციის კონტექსტში, როგორც მინიმუმ ამ შემთხვევაში, მივყავართ იქამდე, რომ ოსები საკუთარ საცხოვრებელ სახლებს ტოვებენ.
მაკა ბრეგვაძე
საინფორმაციო სააგენტო "პირWელი"
